Duurzaamheid in stedenbouw

Published:

This essay has been submitted by a student. This is not an example of the work written by our professional essay writers.

Wij mensen maken veel te intensief gebruik van de aarde. Om in onze behoeftes voor grondstoffen en voedsel te voorzien, zou deze planeet eigenlijk 1,4 keer zo groot moeten zijn. Als de groei van dit gebruik doorzet, betekent dat we rond 2040 twee keer de capaciteit van deze planeet nodig hebben om in onze behoeftes te voorzien [1]. Gezien het feit dat wij maar één aarde hebben, spreekt het voor zich dat deze trend niet doorgezet kan worden. Als het al niet betekent dat alle natuurlijke bronnen en bestaande ecosystemen aan dit gebruik ten onder gaan, zorgt het in ieder geval voor meer oneerlijke verdeling van de welvaart en macht.

Om dit scenario te voorkomen, moeten we nu beginnen met het bedenken en uitvoeren van slimme manier om grondstof gebruik terug te dringen en verspilling tegen te gaan. Een duurzame aanpak voor een betere toekomst.

Wat is duurzaamheid?

Duurzaamheid wordt tegenwoordig vaak in één adem genoemd met CO2-uitstoot en energiezuinigheid, maar duurzaamheid is veel breder dan dit alleen.

"15. In essence, sustainable development is a process of change in which the exploitation of resources, the direction of investments, the orientation of technological development; and institutional change are all in harmony and enhance both current and future potential to meet human needs and aspirations."

Duurzaamheid heeft dus te maken met ontwikkelingen waarbij vooral de toekomst belangrijk is. Alle dingen die wij nu doen, moeten op een zodanige manier gedaan worden, dat men in de toekomst daar geen hinder van ondervindt. Bij duurzaamheid moet dus ook gedacht worden aan bijvoorbeeld, de opbouw en behoud van locale economieën, terugdringen van gebruik van eindige stoffen zoals olieproducten en het zekerstellen van toekomstige hulpbronnen (houtproductie, landbouw, visstanden, etc.).

Global Warming?

Via de media worden we gebombardeerd met berichtgeving over opwarming van de aarde. Wetenschappers waarschuwen voor het broeikaseffect ten gevolgen van hogere CO2-emissies, die toe te schrijven zijn aan menselijke bronnen. Stijgende temperaturen en smeltende gletsjers doen de zeespiegel stijgen. Zomers worden warmer en winters milder. Echter, de cijfers die naar buiten worden gebracht lijken niet zo precies als wordt beweerd. Uitgelekte e-mails doen vermoeden dat er met de cijfers is geknoeid [3].

Professor Mojib Latif, een van de vooraanstaande leden van het IPCC, heeft aan de Britse krant The Daily Mail gemeld dat een groot deel (tot wel 50%) van de stijging in temperatuur op aarde te wijten is aan warm en koud water cycli op grote diepte in de oceanen [4]. Ook zonneactiviteit wordt genoemd als een oorzaak van temperatuur verschillen in het verleden. Het effect van CO2 op het klimaat wordt hiermee steeds twijfelachtiger. Hoeveel effect heeft deze stof nou eigenlijk? En hoeveel daarvan is te wijten aan door de mens gerelateerde oorzaken? Zonder duidelijkheid hierover wordt het moeilijk investeerders te vinden voor dure oplossing die misschien niets uithalen. Toch worden er internationaal grote, belangrijke afspraken (Kyoto-protocol 1997, Klimaattop Kopenhagen 2009) gemaakt op basis van de theoretische effecten van CO2

Duurzaamheid in stedenbouw

Duurzaamheid moet dus niet per definitie gezocht worden in het terug dringen van CO2 uitstoot, vaak zijn de ingrepen die hier voor nodig zijn duur en ingewikkeld, terwijl het effect ervan nog bewezen moet worden. Het is dan ook veel interessanter te kijken naar andere zaken als afvalreductie, stimulering van de economie, slim ruimtegebruik, energiezuinigheid en leefbaarheid.

Slim ruimte gebruik

Nederland behoort met gemiddeld 486 inwoners per km2 tot de meest dichtbevolkte landen van Europa. De bevolkingsdichtheid loopt echter uit een van 23 inwoners per km2 op Schiermonnikoog, tot 5771 inwoners per km2 in Den Haag (2008) [5].

Het overgrote deel van Nederland wordt gebruikt voor agrarische doeleinden. Tussen 1996 en 2006 is de hoeveelheid bebouwd en semi-bebouwd terrein met res-pectivelijk 11% en 40% gestegen, maar de hoeveelheid bos en open natuur is slechts 1% gestegen [6].

Langzaamaan wordt Nederland dus volgebouwd met woonwijken, kantoorterreinen en industriegebieden, wat ten koste gaat aan beschikbare ruimte voor landbouw en natuur. Als de beschikbare ruimte voor agrarische doeleinden blijft afnemen, zal dit leiden tot stijgende voedselprijzen, wat negatieve gevolgen voor de economie zal hebben. Het is dus aan te raden om voor-zieningen te treffen om de teruglopende voedselproductie te ondervangen.

Dit voedselprobleem beperkt zich niet alleen tot Nederland, maar is een wereldwijd dilemma. Er wordt verwacht dat in de komende 50 jaar de wereldbevolking zal groeien tot in ieder geval 8,6 miljard. Hiervoor is extra landbouwgrond ter grootte van Brazilië nodig om genoeg voedsel te produceren. Deze hoeveelheid land is simpel weg niet aanwezig.

"One solution involves the construction of urban food production centers - vertical farms - in which our food would be continuously grown inside of tall buildings within the built environment. If we could engineer this approach to food production, then no crops would ever fail due to severe weather events (floods, droughts, hurricanes, etc.). Produce would be available to city dwellers without the need to transport it thousands of miles from rural farms to city markets. Spoilage would be greatly reduced, since crops would be sold and consumed within moments after harvesting." - Dickson Despommier, The Vertical Farm Essay I, 2009 [7]

Zoals Despommier in zijn essay over Vertical Farms beschrijft, zou het bouwen van verticale boerderijen, een oplossing kunnen bieden voor het ruimtelijke probleem van de voedselproductie. Vertical Farms, wat in principe op elkaar gestapelde kassenbouw inhoudt, levert een manier om dicht bij, of zelfs in de stad, genoeg voedsel te kunnen produceren. Op deze manier kun je de transportlijnen kort houden, en daarmee dus luchtverontreiniging tegen gaan en brandstof verbruik terug dringen. De gesloten omstandigheden in de landbouw-torens betekent tevens dat men niet meer afhankelijk is van weersomstandigheden. De voedselproductie zal hierdoor stabieler zijn, waardoor de prijzen ook stabieler zullen zijn.

Urban farming

In stedelijke gebieden kan het zogeheten 'heat island effect' optreden. De harde oppervlakken van bebouwing en bestrating houden meer warmte vast dan bomen en planten. Dit zorgt er voor dat de gemiddelde temperatuur in een stad met 1 miljoen inwoners op de piek 1 tot 3°C hoger ligt, en 's avonds kan dit verschil zelfs oplopen tot 12°C. [8]

Het EPA noemt als een van de oplossingen:

"Trees, vegetation, and green roofs can reduce heating and cooling energy use and associated air pollution and greenhouse gas emissions, remove air pollutants, sequester and store carbon, help lower the risk of heat-related illnesses and deaths, improve stormwater control and water quality, reduce noise levels, create habitats, improve aesthetic qualities, and increase property values." - U.S. Environmental Protection Agency, 2010 [9]

Urbaan groen kan, doormiddel van natuurlijke verdamping van water, de omgeving afkoelen. Bovendien zorgen de bomen voor schaduw, die de warmtelast op gebouwen kan drukken. Het toepassen van vegetatiedaken is dan ook een slimme manier om warmtelast, en daarmee energiebehoefte te drukken.

Dit is natuurlijk uitstekend te combineren met het Amerikaanse initiatief 'Urban Farming' [10]. Het doel van dit initiatief is om ongebruikte plekken in de stad, om te vormen tot 'stadsboerderijen'. Door daken, gevels en lege kavels te beplanten met voedselproducerende planten, kan men voedsel produceren op plekken waar het nodig is. De begroeide daken en gevels vormen tevens een oplossing voor het heat island effect.

Stedenbouwkundige ontwikkeling

Duurzaamheid is rekening houden met de toekomst, maar soms is het niet helemaal duidelijk wat de toekomst zal brengen. Voor stedenbouw is er ook nog het probleem van vertraging; er gaan jaren voorbij voordat een stedenbouwkundig plan ook daadwerke-lijk uitgevoerd en gebruikt wordt. De eisen die gesteld werden aan het plan toen het getekend werd, kunnen sterk verschillen van de wensen van de gebruiker na de bouw. Gebouwen maken die niet gewild zijn, of niet nodig zijn, is natuurlijk alles behalve duurzaam. Er moet dus gekeken worden naar een manier om stedenbouwkundige plannen zodanig te ontwerpen, dat deze 5 tot 10 jaar later voldoet aan de eisen van dan.

Een mogelijke oplossing hiervoor is het bevorderen van particuliere ontwikkeling. Als de eindgebruiker zeggenschap heeft in de ontwikkeling van zijn of haar eigen product, zal het gebouw een soort maatpak voor de eigenaar worden. Het grote voordeel aan deze vorm van ontwikkeling, is dat de gebruiker het product krijgt wat hij wil. De grote diversiteit aan bebouwing kan een opvallende identiteit van de plek vormen. Enkele nadelen zijn dan weer de ingewikkelde regie van de ontwikkeling, (veelal) het gebrek aan bouw-kundige ervaring van de gebruiker en de controle over de uitkomst en samenhang van het geheel. Er moet dus een sterke vorm van toezicht en controle plaats vinden. Vast stellen van regels en richtlijnen kan de ontwikkeling van het gebied in goede banen leiden, maar kan de vrije ontwikkeling van de projecten ook belemmeren. Een goede balans tussen vrijheid en restrictie is dus noodzakelijk.

Een tweede mogelijkheid om de vertraging te overbruggen, is door gebouwen te maken die alle mogelijke functies kunnen herbergen. Het zogeheten 'Solids' concept van Frank Bijdendijk.

"Een Solid is een duurzaam gebouw met een hoog accommodatievermogen en een grote dierbaarheid. Deze twee kwaliteiten versterken elkaar bovendien onderling, want wat is het leuk om zelf te mogen bepalen en indelen. Dat leidt tot meer binding, verantwoordelijkheid en liefde voor het gebouw - en daarmee weer tot investeringen, zorgvuldig beheer en duurzaamheid." - Frank Bijdendijk, 2006, (pp 93) [11]

Een gebouw voor de lange termijn moet beschikken over accommodatievermogen aan de ene kant, om veranderingen in gebruik op te kunnen vangen, en binding met de omgeving en dierbaarheid, om een emotionele waarde en daarmee houdbaarheid te krijgen in de maatschappij. De binding met de omgeving, en daarmee de waarde en houdbaarheid voor de lange termijn, wordt gevormd door het exterieur. De communicatie tussen het gebouw en zijn omgeving, maakt het gebouw een onderdeel van het dagelijks leven. Het is dus belangrijk en nuttig om extra te investeren in een duurzaam casco en een kwalitatief goede gevel. Het gebouw wordt gebouwd voor een lange tijd (100 tot 200 jaar), en moet de tand des tijds goed kunnen doorstaan, om onderhoudskosten laag te kunnen houden en een vaste waarde te worden in het straatbeeld.

Het accommodatievermogen moet worden gefaciliteerd in het interieur. Veranderingen in functiebehoeftes zijn over een periode van 100 jaar niet te overzien. Slechts 50 jaar geleden dacht men nog rond het jaar 2000 in vliegende auto's te worden vervoerd en was het internet nog maar een gedachte in het achterhoofd van een handje vol wetenschappers. Een gebouw met een levensverwachting van meer dan 100 jaar, zal dan ook moeten beschikken over een groot voormogen om veranderingen op te vangen. Vooral het interieur is hierbij zeer belangrijk. Voor verschillende functies zijn andere optimale indelingen. Ontwikkeling van deze indeling door de gebruiker, in plaats van de beheerder, levert een gebouw dat binding heeft met zijn gebruikers. Bovendien kan de indeling bij verandering van gebruiker, gemakkelijk worden herzien en geoptimaliseerd voor de nieuwe functie. [12]

Gebruikers betrekken bij het ontwikkelen van een architectonisch of stedenbouwkundig plan, is een manier om toegevoegde waarde te creëren. Deze toegevoegde waarde zorgt voor de verbinding tussen het bouwwerk en de maatschappij er omheen. Ver-ankering in de maatschappij genereert meer betrokkenheid. Als mensen sterker betrokken zijn bij een project, zal er ook meer animo zijn om te investeren in onderhoud en ontwikkeling. Dit is de grondslag voor ontwikkelingen met oog voor de toekomst.

Conclusie

Duurzaamheid is meer dan energiezuinigheid. Duurzaamheid is meer dan het tegengaan van klimaatveranderingen. De tunnelvisie in de media zorgt voor overmatig veel aandacht voor CO2-uitstoot. Beleidsplannen van overheden worden nu bepaald op basis van theorieën waar nog veel te veel onzekerheid over is. Voor de stedenbouw en architectuur is het veel nuttiger om te kijken naar het ontwikkelen van de leefbaarheid van gebieden, en het toevoegen van waarde voor de toekomst.

Slim omspringen met de beperkte ruimte die we hebben, verveelvoudigd de opbrengst van land, zowel in waarde als productiviteit. Slimme positionering van dit intensieve ruimte gebruik, vermindert de noodzaak voor vervoer. De verminderde luchtvervuiling en toevoeging van groen in de stad, zal de leefbaarheid ten goede komen.

Het creëren van toekomstwaarde moet een belangrijk onderdeel worden van plan-ontwikkeling. Door meer aandacht te besteden aan ontwikkelingen in samenspraak met gebruikers, wordt het mogelijk projecten te ontwikkelen die langer houdbaar zijn.

Duurzaamheid is ontwikkelen voor de toekomst.

Writing Services

Essay Writing
Service

Find out how the very best essay writing service can help you accomplish more and achieve higher marks today.

Assignment Writing Service

From complicated assignments to tricky tasks, our experts can tackle virtually any question thrown at them.

Dissertation Writing Service

A dissertation (also known as a thesis or research project) is probably the most important piece of work for any student! From full dissertations to individual chapters, we’re on hand to support you.

Coursework Writing Service

Our expert qualified writers can help you get your coursework right first time, every time.

Dissertation Proposal Service

The first step to completing a dissertation is to create a proposal that talks about what you wish to do. Our experts can design suitable methodologies - perfect to help you get started with a dissertation.

Report Writing
Service

Reports for any audience. Perfectly structured, professionally written, and tailored to suit your exact requirements.

Essay Skeleton Answer Service

If you’re just looking for some help to get started on an essay, our outline service provides you with a perfect essay plan.

Marking & Proofreading Service

Not sure if your work is hitting the mark? Struggling to get feedback from your lecturer? Our premium marking service was created just for you - get the feedback you deserve now.

Exam Revision
Service

Exams can be one of the most stressful experiences you’ll ever have! Revision is key, and we’re here to help. With custom created revision notes and exam answers, you’ll never feel underprepared again.